W środę 8 kwietnia 2026 roku przypada 110. rocznica przyłączenia Mokotowa do Warszawy. To ważny moment w historii dzielnicy, która z niewielkiej podwarszawskiej wsi nie tylko stała się częścią Warszawy, ale przez dekady współtworzyła jej rozwój, wzbogacając stolicę o ważne instytucje, przestrzeń i miejską tożsamość. Jubileusz jest okazją do przypomnienia drogi, jaką Mokotów przeszedł od średniowiecznych początków po współczesne centrum życia miejskiego.

Od średniowiecznej osady do podwarszawskiej miejscowości

Historia Mokotowa sięga XII wieku, kiedy pojawiły się tu pierwsze ślady osadnictwa. W dokumentach z 1367 roku po raz pierwszy odnotowano nazwę Mokotów (dawniej Mokotowo), prawdopodobnie wywodzącą się od pruskiego imienia Mokoto. Ówczesna wieś zajmowała rozległy teren od okolic dzisiejszej ul. Mokotowskiej i placu Unii Lubelskiej, pomiędzy dzisiejszymi ulicami Rakowiecką i Odyńca, aż po skarpę wiślaną i okolice Królikarni. Obszar wsi obejmował około 420 hektarów.

W połowie XVII wieku Mokotów został dotknięty zniszczeniami związanymi z wojną szwedzką, co doprowadziło do wyludnienia i gospodarczego regresu. Nowy rozdział rozpoczął się w 1678 roku, kiedy część Mokotowa wraz ze Służewem i Służewcem nabył Stanisław Herakliusz Lubomirski.

Rezydencje, ogrody i rozwój XVIII wieku

XVIII wiek przyniósł Mokotowowi okres intensywnego rozwoju. Wzdłuż skarpy wiślanej powstawały pałace, dworki i ogrody, które sprawiły, że okolica stała się modnym miejscem wypoczynku warszawskiej arystokracji. Najbardziej znaną rezydencją była posiadłość Mon Coteau należąca do Izabeli Lubomirskiej – późniejszy pałac Szustra z otaczającym go parkiem, znanym dziś jako Morskie Oko. Równolegle rozwijał się lokalny przemysł związany z działalnością budowlaną, a Mokotów stopniowo zyskiwał na znaczeniu w strukturze rozwijającej się Warszawy.

Tramwaje, nowe ulice i początek miejskiej zabudowy

W drugiej połowie XIX wieku rozpoczęły się procesy, które na dobre związały Mokotów z Warszawą. W 1881 roku uruchomiono pierwszy tramwaj konny, który w 1909 roku zastąpiono trakcją elektryczną. Pod koniec XIX wieku rozpoczęto parcelację terenów i wytyczanie nowych ulic. Powstały m.in. Rakowiecka, Madalińskiego, Narbutta i Szustra. Po częściowym zniesieniu ograniczeń budowlanych na początku XX wieku rozpoczęła się intensywna zabudowa m.in. ulicy Puławskiej oraz alei Niepodległości.

1916 – moment przełomowy w historii Mokotowa

Najważniejszym momentem w historii dzielnicy był 8 kwietnia 1916 roku, kiedy gmina Mokotów została przyłączona do Warszawy. To wydarzenie na trwałe zmieniło charakter tej części miasta. Mokotów stał się integralną częścią rozwijającej się stolicy i rozpoczął okres dynamicznej urbanizacji. Włączenie Mokotowa znacząco poszerzyło przestrzeń rozwojową stolicy. Dziś, 8 kwietnia 2026 roku, mija dokładnie 110 lat od tego wydarzenia. - To niezwykle ważna rocznica dla naszej dzielnicy. 110 lat temu Mokotów stał się częścią Warszawy, a od tego momentu rozwija się razem z całym miastem. Ta historia pokazuje, jak ogromną drogę przeszliśmy od podwarszawskiej wsi do jednej z największych i najbardziej rozpoznawalnych dzielnic stolicy – podkreśla Rafał Miastowski, Burmistrz Dzielnicy Mokotów.

Nauka, infrastruktura i rozwój międzywojenny

Okres międzywojenny przyniósł dalszy dynamiczny rozwój. Na Mokotowie powstały ważne instytucje naukowe i publiczne, m.in.:

Szkoła Główna Handlowa,
budynki Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego,
Państwowy Instytut Geologiczny,
Państwowy Zakład Higieny,
Szpital Elżbietanek.
Zmieniała się również infrastruktura miasta. Lotnisko cywilne przeniesiono z Pola Mokotowskiego na Okęcie, a tor wyścigów konnych powstał na Służewcu.

Mokotów w czasie wojny i odbudowy

Podczas II wojny światowej Mokotów był miejscem ciężkich walk z oddziałami niemieckimi. Starcia toczyły się m.in. w rejonie Fortu Mokotowskiego, fortu na Sadybie, fortu pod Królikarnią, a także w okolicach ulic Belwederskiej i Chełmskiej. Powojenne lata przyniosły odbudowę oraz dalszy rozwój urbanistyczny, który stopniowo przekształcał Mokotów w jedną z największych dzielnic Warszawy.

110 lat wspólnej historii

Dziś Mokotów to miejsce, w którym historia spotyka się z nowoczesnością. To dzielnica tętniąca życiem, pełna zieleni, instytucji naukowych, przestrzeni publicznych i dynamicznie rozwijających się osiedli. - Obchodząc 110-lecie przyłączenia Mokotowa do Warszawy, patrzymy nie tylko w przeszłość, ale także w przyszłość. To święto wszystkich mieszkańców – tych, którzy od pokoleń są związani z Mokotowem, i tych, którzy dopiero odkrywają jego wyjątkowy charakter – dodaje Burmistrz Dzielnicy Mokotów.

Jubileusz to także przypomnienie, że historia dzielnicy wciąż się pisze, tworząc jej współczesny obraz.